BKTVNews Vas podseća:Na današnji dan preminuo pesnik koji je krčmarevoj ćerki posvetio ljubavne stihove
Redakcija BKTVNews za vas je izdvojila najzanimljivije činjenice i događaje koji su obeležili današnji dan.
PREMINUO ĐURA JAKŠIĆ
Na današnji dan 1878. godine umro je Đura Jakšić, najveći liričar srpskog romantizma i jedan od najdarovitijih slikara 19. veka. Pored poezije, koja je najvrednija u njegovom književnom opusu, pisao je pripovetke i herojske poeme (“Na Liparu”, “Ponoć”, “Padajte braćo”, “Otadžbina”, “Seoba Srbalja”). Napisao je i drame u stihovima “Jelisaveta, knjeginja crnogorska” i “Stanoje Glavaš”, kao i oko 40 pripovedaka.
Foto: Wikimedia
Voleo je krčmarevu kći Milu koja je bila prva ljubav čuvenog pesnika. Vreme je provodio u kafani njenog oca u Kikindi.
“Nije joj nikad ništa kazao, ali kad mu je bila prazna čaša, nije hteo da ga druga posluži, čekao je dok Mila prođe pored stola, pa joj je ćuteći dodao čašu. A kada mu je ona donela punu bledoga iđoškoga rampasa, on joj je pogledao duboko u oči, pogledao i ispio čašu do dna”, pričao je kasnije Nušić.
Mila je, sa svakim novim pokretom, produbljivala Đurine emocije koje su išle pred njena vrata da je zaprose, ali ipak nikada nisu imale dovoljno hrabrosti da to i učine. Vreme je odmicalo, ljubav je rasla ali je Mila jednog dana otišla. Napisao joj je pesmu, tužnu ispovest nesrećno zaljubljenog čoveka:
“Ana toči, Ana služi, al’ za Milom srce tuži …”.
Mila se kasnije udala i nikada, čak ni posle Đurine smrti, nije spoznala veličinu njegove ljubavi.
NA TAŠMAJDANU PROČITAN HATIŠERIF O AUTONOMIJI SRBIJE
U Beogradu je 1830. godine, na Tašmajdanu u prisustvu kneza Miloša i beogradskog paše svečano pročitan hatišerif turskog sultana Mahmuda II o autonomiji Srbije. Turci su nakon toga prodali svoja imanja Srbima i napustili Beograd.
Hatišerif iz 1830. godine predstavlja poslednji korak ka uspostavljanju autonomije Kneževine Srbije u odnosu na Osmansko carstvo.
Sultan Mahmud II je ovim aktom priznao Kneževini autonomiju i nezavisnu državnu upravu. Drugi je i najvažniji od tri hatišerifa (ili četiri, računajući i Turski ustav) koje je turski sultan izdao Srbima. Hatišerif je bio praćen i sultanovim Beratom kojim je knezu Milošu Obrenoviću priznato pravo formiranja dinastije.
Dan kada je Hatišerif proglašen (dan Svetog Prvozvanog Andrije) uzet je za državni praznik u Kneževini. Hatišerif i Berat pročitani su na Velikoj narodnoj skupštini u Beogradu 30. novembra 1830. godine na turskom, a sledećeg dana na srpskom jeziku.
SAZVANA PRVA SKUPŠTINA U PARLAMENTARNOJ ISTORIJI SRBIJE
Na današnji dan 1858. godine na zahtev opozicionih vođa obrenovićevaca i liberala u kneževini Srbiji sazvana skupština, prva u parlamentarnoj istoriji Srbije koja je sazvana na osnovu posebno usvojenog zakona.
Ranije skupštine zasnivale su se na običajnom pravu. Svetoandrejska skupština čije je zasedanje počelo 30. decembra izvršila smenu dinastija u Srbiji, zbačen Aleksandar Karađorđević, na srpski presto vraćen Miloš Obrenović.
ROĐEN FILOZOF FRIDRIH ENGELS
Nemački filozof Fridrih Engels, jedan od osnivača naučnog socijalizma i najbliži saradnik Karla Marksa, rođen je na današnji dan 1820. godine. Engels i Marks su se upoznali 1844. godine.
Foto: Wikimedia
Osnovne postavke materijalističkog poimanja sveta izložio je u delu “Anti-Diring”, a u saradnji s Marksom napisao je “Nemačku ideologiju” i “Manifest komunističke partije”.
Nakon Marksove smrti 1883. godine Engels je intenzivno radio na izdanju druge i treće knjige Kapitala. Drugu knjigu je završio 1884, a treću 1894. godine. Preminuo je 5. avgusta 1895. godine u Londonu.
ROĐEN KLAVIRSKI VIRTUOZ ANTON RUBINŠTAJN
Godine 1829. rođen je ruski klavirski virtuoz i kompozitor Anton Grigorjevič Rubinštajn, osnivač Konzervatorijuma u Petrogradu. Pripadao je tzv. kosmopolitskom pravcu, nasuprot “Velikoj petorici”.
Foto: Wikimedia
Komponovao je opere, klavirske kompozicije, solo pesme.
