Uz pomoć Boga i današnjeg svetog Vasilija: Novak Milenković iz Kuršumlije izradio 1ooo-te gusle

-Uz pomoć Boga i današnjeg svetog Vasilija objavljujem: ovo su 1ooo –te gusle svojeručno mojom rukom napravljene u amanet Srpstvu, napisao je na guslama koje je danas izradio jedan od najpoznatijih graditelja gusala u Srbiji Novak Milenković iz Kuršumlije.

1

Jedan od najpoznatijih graditelja gusala u Srbiji, Novak Milenković, za više od tri decenije, koliko se bavi izradom gusala,  danas je izradio 1ooo te gusle,što ga ubraja u jednog od, najvećih graditlja ovog instrumenta u Srbiji, a možda i najvećeg.

12

Pored toga što se bavi njihovom izradom, Novak još od najranijeg detinjstva i svira ovaj instrument, koji je zavoleo zahvaljući svom ocu.

3

-Prve gusle dobio sam još kao dečak. Poklonio mi ih je otac, koji ih je doneo iz Prijepolja iz Crne Gore. Njih danas čuvam za svog unuka, koga pokušavam da naučim da svira na njima, da bi tako nastavio tradiciju našeg doma, sa ponosom se priseća Novak, svog prvog susreta sa ovim instumentom, prema kojem ga veže neizmerna ljubav.

Novak, danas penzioner, radni vek proveo je radeći kao službenik Opštinskog suda u Kuršumliji. Penzionerski dani, protiču mu radno, jer u svojoj radionici vredne ruke ovog majstora za gusle, izrađuju unikatne i sa motivima po želji kupaca gusle, a pored toga, kao član guslarskog udruženja Ratko Pavlović iz Niša, učestvuje na raznim festivalima i guslarskim večerima. Ljubav prema svom kraju i rodnoj Toplici, ovekovečio je i u svojim umetničkim delima izrezbarenim u drvetu, na kojima se nalaze razni motivi vezani za tradiciju Srpskog roda.

Rodnoj Toplici, Novak je posvetio i nekoliko pesama napisanih u desetercu, za koje se nada da će uskoro, snimiti na CD-eu.
-Pišem i pesme za gusle, i u njima sam opevao kraj iz kojeg potičem, moju rodnu Toplicu. Pradeda mi je izginuo na Solunu, pa sam u pesmi opisao i Solunski front, ističe Novak, koji nam se prilikom posete predstavio u pravom svetlu, guslajući nam jednu od svojih autorskih pesama posvećenih Toplici.
Naš domaćin, Novak Milenković, ističe da prema guslama gaji posebnu vrstu poštovanja, izrađuje ih sa posebnom vrstom ljubavi, a posebnu čast i zadovoljstvo u celoj ovoj priči, pričinjava mu to što gusle koje je on izradio krase domove Srba širom sveta.

– Zavisno od toga, koji se motivi rezbare na guslama, proces njihove izrade traje do 15 dana, mada one koje su unikatne i malo zahtevnije za rad, izrađujem i po mesec ipo dana.

Izrađuje ih od javora kojeg, kako nam reče, na Radan planini ima dosta.
– Od jednog javora, može da se napravi i do 20 gusala, tako da sirovine za gusle ima dosta, kaže Novak, dodajući da su motivi koje najčešće rezbari na guslama- soko, simbol slobode i uzvišenosti i zmija, zaštitnik doma u nas Srba.

Toplica najveća Novakova inspiracija

U Novakovom umetničkom radu,rodna Toplica, najveća mu je inspiracija, što se može videti i na njegovim suvenirima, napravljenim od drveta, gde prednjače oni, na kojima je predstavljena Đavolja Varoš.

– Novak kaže, da su najbolje gusle, one koje se dobro i nadaleko čuju, i koje lepo izgledaju, da svako ko ih uzme u ruke, može njima i da se divi. A da se Novakove gusle na daleko čuju potvrđuju i stihovi pesme posvećene Toplici, koje nam je na svojim guslama Novak odpevao:
Pesma o Toplici
Ja sam guslar sa reke Toplice,
Sa Toplice i sa Kosanice,
Divnog kraja na jugu Srbije,
Đe se barjak slobodarski vije,
Iz malenog mesta Kuršumlije,
Đe se krvca za slobodu lila,
Đe je nekad prestonica bila,
Đe Nemanja prvu crkvu diže,
I duhovno srpstvo vazdiže,
A kulturu svu srpsku prioširi,
Te Srbiju sa krstom pomiri,
Đe je vazda do današnjih dana,
Ovo parče nemirnog Balkana,
Zalivano o dkrvi i plača,
Bilo meta raznih osvajača.
Đe još kula Kosančića stoji,
I vjekove prohujale broji,
Đe je Prolom voda lekovita,
I Đavolja Varoš znamenita,
Đe Prokuplje spava pod Hisarom ,
Sa bogatom tradicijom starom.
Đe Jastrabac dotiču oblaci,
Đe nikoše Kosovski junaci,
Đe se rodi Toplica Milane,
Đe bijaše Kosančić Ivane,
Đe bijaše stari Jug Bogdane,
Sve junaci Topličkoga soja,
Učesnici Kosovskoga boja,
Lazareve bjehu uzdanice,
I ljutoga boja perjanice.
Đe s Radana osviće uranak,
Đe no planu toplički ustanak,
Đe je gnezdo Gvozdenoga puka,
Što je bitke bio bez jauka,
Iz moravske slavne divizije,
Puk Gvozdeni najubotije,
đe su vazda bili dobrovoljci,
đe i danas najbolji su borci,
nek Toplica bude raspevana,
od Jastrebca pa sve do Radana…