„O Drugom svetskom ratu iz ugla malog čovekaˮ – predstavljena istraživanja usmenih svedočanstva Topličana

U Kulturnom centru „Drainacˮ u Blacu 18. 9. 2024. godine predstavljen je deo usmene, transkribovane i fotografske građe prikupljene tokom istraživanja usmenih svedočanstava o Drugom svetskom ratu na području opštine Blace, i šire.

Prisutnima, među kojima su bili i ispitanici – učenici u projektu, predstavljen je deo fonda prikupljen od decembra 2023. godine do 2. septembra 2024. godine; reč je o nizu kazivanja iz Donjeg Svarča, Prebreze, Kaševara, Gornje Jošanice, Male Draguše, Popove, Pretežane, Đurevca, Rastelice, Vlahinje i drugih topličkih sela, kao i o arhivskoj građi koju je realizatorima projekta ustupila porodica Vesić. Prisutni su upoznati sa mnogim, često potresnim događajima i detaljima, sačuvanim u privatnom i porodičnom krugu, ali i sa mnogim herojskim podvizima malog čoveka u toj epskoj borbi, ne zaobilazeći folklorni i etnografski sloj datih priča. Tematski, reč je o pričama o povratku vojnika Kraljeve garde iz bombardovanog Beograda u Pretežanu, o partizanki Milici i njenoj pogibiji na Javorcu na dan krsne slave, stradanjima na Planskom brdu i Stovarištu, bombardovanju civila na polju u Ajdanovcu, stradanju Jevrejke u Rastelici i odbrani od neprijatelja sa današnje administrativne linije, povratku iz logora, ali i stradanjima u istom, o humanosti ali i potkazivanjima najbližih, o stradanju i opstanku, a sve bez politike, ideologije i bilo kakvih intencija. Prikupljene priče ispripovedane su narodnim govorom Takođe, dat je i pregled dosadašnjih istraživanja ove tematike u Toplici i ukazano je na značaj ovog tipa terenskog istraživanja. Upućena je zahvalnost sagovornicima (profesorima Ljubinku Milosavljeviću i Simeonu Marinkoviću, Živadinki Ubavić, Svetoliku Čeliću, Đorđu Erakoviću, Radu Rakonjjcu, Julijani i Momiru Đorđeviću, Kostadinu Đorđeviću, Dragiji Gašić, Miliki Urošević, porodici Vesić, učitelju Pešiću, profesoru Milunoviću kao aktivnom učesniku diskusije, porodicama sagovornika i Opštini Blace koja je podržala ovaj projekat po javnom konkursu namenjenom udruženjima građana. Istraživanja će biti publikovana u vidu zbirke – hrestomatije priča Topličana o Drugom svetskom ratu.

Projekat realizuju Udruženje građana „Topisciˮ i Narodna biblioteka „Raka Drainacˮ, u saradnji sa Kulturnim centrom „Drainacˮ u Blacu.